W lěśe 1908 jo se w Chośebuskem Domowniskem muzeju prědny raz serbska burska śpa zarědowała. Wóna jo wobstała až do NS-casa. Serbska zběrka jo se w lěśe 1945 wukładowała a do dalokeje měry zgubiła.

W lěśe 1976 jo statny sekretaŕ w ministerstwje kultury NDR, Kurt Löffler, znate cynił, až dostanjo město Chóśebuz zasej stawnu serbsku muzealnu wustajeńcu. Dnja 12.11.1976 jo se pśi wótrěźe za kulturu Rady wobwoda Chóśebuz za to wutworiła wósebna źěłowa kupka. 1980 jo se wótwórił Muzej za dolnoserbske pismojstwo w Rogeńskem groźe, nejpjerwjej ako stawna ekspozicija, pótom ako drogowańska wustajeńca. Zběrka jo se pak krotki cas pózdźej zasej magaciněrowała. Wóna jo twóriła zakład za nowu stawnu wustajeńcu, kótaraž jo se pó lěśe 1985 koncipěrowała. Wótpóglěd jo był, natwariś nowu serbsku muzealnu wustajeńcu, kótaraž měła se tematiski naglědnje rozšyriś a swójski domicil dostaś. Mimo serbskego pismojstwa su se něnto teke ludowědne temy a twórjece wuměłstwo, muzika atd. wobźěłali a k tomu wótpowědne zběrki zachopili. Zběrka serbskich knigłow a casopisow jo dejała lěpše móžnosći za slěźenje twóriś nic jano za muzejownikow, ale teke za žurnalistow, wucabnikow, domownjowědnikow, wuknikow a studentow.

Dnja 3. junija 1994 su se 18-lětne procowanja serbskich a nimskich luźi wó nowu serbsku muzealnu wustajeńcu w měsće Chośebuzu z wuspěchom kronowali: Serbski muzej na Młyńskej droze 12 jo se zjawnosći pśepódał. Wót togo casa jo Serbski muzej wušej 50 wustajeńcow k stawizniskim, ludowědnym a wuměłskim temam prezentěrował. To wobznanijo młogorakosć temow ale teke pilnosć muzejownikow. Wšykne wustajeńce wugótuju se dwójorěcnje serbsko-nimske. Wósebnje woblubowane su pla woglědarjow ekspozicije serbskego ludowego wuměłstwa, tak na pś. wustajeńce jatšownych jajkow, narodnych drastwow a serbskich wušywanjow.

Chośebuski Serbski muzej jo ten głowny mjazy dolnołužyskimi muzejami a domowniskimi śpami, kenž se zaběraju ze serbskeju kulturu. Wón wobsejźi mj. dr. nejwětšu zběrku dolnoserbskich narodnych drastwow. Pśed někótarymi lětami hyšći typiski wšedny napóglěd we Łužycy – žeńske w burskej drastwje dožywiś – zgubijo se tuchylu bóžko teke w serbskich jsach. Ale zajm, pśi wósebnych góźbach serbsku drastwu nosyś, tuchylu zasej pśiběra. Samo dolnoserbsku muskecu drastwu, kótaraž jo se na kóńcu 19. stolěśa z našych jsow zgubiła, casy na swěźenjach zasej wiźiš!

Tak ma se funkcija muzeja ako wobchowaŕ kulturnostawizniski jadnorazneje wědy a njewšednego kulturnego derbstwa wósebnje pódšmarnuś. Stawna wustajeńca pósrědnijo póglědy do ranych stawiznow Słowjanow w Nimskej. Wóna zaběra se z temami serbske ludowe a twórjece wuměłstwo, rěc, pismojstwo, literatura, muzika, narodne drastwy a nałogi, numismatika a póstowe stawizny ze serbskego wiźenja. Woglědarjam se tak wuwědobnijo, až njedajo se to serbske reducěrowaś na burske žywjenje na jsach. Wósebny źěl knigłoweje zběrki su stare serbske rukopise z 18. a 19. stolěśa, kenž maju se zdźěla hyšći wědomnostnje wugódnośiś.